Bramy przede wszystkim łączy wygląd i funkcja. Bramy Mostowa, Klasztorna i Żeglarska reprezentują styl gotycki, jak większość toruńskich zabytków tj. Ratusz Staromiejski czy Katedra dwóch Janów. Bramy wznoszone były jako część murów obronnych, co łatwo się domyślić po ich wyglądzie. Sprawiają wrażenie ciężkich i trudnych do zdobycia, a wszelkie otwory (włącznie z wejściowym) są niewielkie. Bramy łączy również ich główny budulec czyli czerwona cegła.

Zacznijmy nasz spacer od najmłodszej bramy – Bramy Mostowej. Powstała w 1432 r.  kiedy to Toruń należał do państwa krzyżackiego. Brama, którą znajdziecie tuż nad brzegiem Wisły,  prowadziła niegdyś do portu i musiał przez nią przejść każdy, kto chciał się przeprawić na drugi brzeg rzeki mostem lub promem. Stąd różne nazwy bramy – Mostowa, Promowa i Przewoźna. 

Most stanowiący niegdyś dumę Torunia niestety nie przetrwał do dzisiaj. Warto jednak krótko o nim opowiedzieć. Powstał w 1500 r. i stanowił wtedy najdłuższy most w Polsce.  Niestety zyski, które generował, choć niemałe, były niższe niż koszty utrzymania. Do tego piętrzące się wody Wisły i zniszczenia wojenne fatalnie wpływany na jego kondycję. Choć most był wielokrotnie odbudowywany, ostatecznie nie zachował się do obecnych czasów.

Ale nie martwcie się, jeśli potrzebujecie przedostać się na drugą stronę Wisły to możecie  wybrać spacer przez Most Piłsudskiego lub bardziej tradycyjną przeprawę łodzią “Katarzynką”. Przystanek łodzi znajdziecie tuż przy Bramie Mostowej.

Na drugim brzegu Wisły czeka na Was rezerwat przyrody Kępa Bazarowa. Kępa stanowi idealne miejsce na wyciszenie, a z brzegów jest fajny widok na starówkę Torunia. Nie zawsze jednak było tam tak spokojnie. Lubili zbierać się kupcy,  to stąd odbywały się widowiskowe wypędzenia nierządnic z miasta. Poza tym właśnie w tym miejscu odbyło się podpisanie pokoju między Polską a Zakonem Krzyżackim. 

Kolejny punkt spaceru to Brama Żeglarska. To właśnie od niej rozpoczynała się toruńska Droga Królewska. Przejeżdżający przez nią władcy udawali się prosto na mszę do Katedry św. Janów, a następnie do Ratusza Staromiejskiego, gdzie mieli swoją rezydencję. Budowę bramy rozpoczęto już pod koniec XIII w., jednak od tamtej pory uległa ona licznym przebudowom. Na przestrzeni lat zmieniała się również funkcja bramy. Przez chwilę jej wnętrze było więzieniem, później pomieszczeniem mieszkalnym.

Ostatnią z bram jest Brama Klasztorna. Nazwę zawdzięcza znajdującemu się kiedyś tuż obok zakonowi benedyktynek z Kościołem pw. św. Ducha. Stąd inna nazwa bramy – Brama św. Ducha. Brama powstała w XIV w. Była bardzo dobrze przystosowana do obrony. Posiadała bronę czyli spuszczaną kratę oraz kaszownik – specjalny otwór w stropie, przez który wylewano na atakujących wrzące ciecze oraz gorącą kaszę. 

Wróćmy na chwilę do zakonu benedyktynek. Według legendy należała do niego pewna dobroduszna siostra o imieniu Katarzynka. Kiedy w Toruniu zapanował głód, Katarzynka znalazła w klasztorze beczki pełne piernikowego ciasta. Powstałymi z niego piernikami najadło się całe miasto. Dziś Katarzynka to nie tylko nazwa łodzi kursującej przy Bramie Mostowej, ale również nazwa tradycyjnych toruńskich pierników.

A jak już jesteśmy przy piernikach to podrzucamy Wam pomysł na zwiedzanie Torunia z dziećmi. My walczyliśmy tu z Pożeraczami pierników, którzy chcieli wykurzyć anioła z herbu miasta  Zobaczcie: 

Początek budowy zamku przypada na połowę XIII w. , więc nieco wcześniej niż w przypadku najsłynniejszego zamku krzyżackiego w Polsce, wybudowanego w Malborku. To czyni go pierwszym zamkiem krzyżackim na Ziemi Chełmińskiej. Stąd też pewna różnica w jego budowie. Zamek został zbudowany na planie podkowy, w przeciwieństwie do późniejszych zamków budowanych nieco bardziej tradycyjnie – na planie czworoboku.

Nie sposób nie wspomnieć tutaj krótko o konflikcie między zakonem krzyżackim a Prusami. To właśnie zagrożenie ze strony pogańskich Prus było główną motywacją dla sprowadzenia na ziemie polskie zakonnych rycerzy – krzyżaków. Ci bardzo chętnie zaczęli realizować swój plan podboju, a zamek, który zbudowali w Toruniu, stanowił ich bazę wypadową.

Ostatecznie jednak w XV w. okazało się, że to krzyżacy stanowią dla Polski większe zagrożenie niż Prusy. Przedstawiciele ziem pruskich również zaniepokojeni ówczesną sytuacją utworzyli Związek Pruski. Jednym z głównych miast Związku był właśnie Toruń. I tu powoli przechodzimy do upadku zamku. W 1454 r. toruńscy mieszczanie ruszyli na zamek krzyżacki, a ich szturm stał stał się jednym z katalizatorów wybuchu wojny trzynastoletniej.

Po tych wydarzeniach Toruń został wcielony do Polski, jednak toruńska rada miejska postanowiła uniezależnić miasto od władzy zarówno polskiej jak i krzyżackiej. A skoro zamek krzyżacki stanowił idealną bazę dla ich wojsk, wniosek był dosyć prosty – zamek należało zburzyć. Ruiny odkopano, a właściwie odgrzebano ze sterty śmieci, stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1966 roku.

Pozostałości po zamku krzyżackiem znajdują się kilka minut spacerem od Rynku Staromiejskiego czy Katedry dwóch Janów. Zwiedzanie ruin niewątpliwie jest dużo ciekawsze, gdy w ruch wprawimy naszą wyobraźnię, która pozwoli nam poczuć klimat ówczesnej budowli. Nie znaczy to jednak, że nie zachowało się w nim nic wartego zobaczenia. Najlepiej zachowanym fragmentem będzie Gdanisko, czyli wieża z ubikacją. Łatwo skojarzyć jej funkcję. Nazwa Gdanisko to prawdopodobnie wpływ języka pruskiego – “dansk” oznacza w nim “mokry, wilgotny”. Niektórzy jednak doszukują się tutaj próby poniżenia przez zakon nieprzyjaznego im miasta – Gdańska.

Wewnątrz Gdaniska znajdziecie małą wystawę poświęconą… średniowiecznym narzędziom tortur. Jeśli jednak nie przepadacie za taką rozrywką, skupcie się na zewnętrznych ruinach. Idąc dalej natkniecie się bowiem na łącznik między Gdaniskiem a zamkiem, fragmenty muru i przede wszystkim bramę wschodnią. W miejscu dzisiejszego boiska rozciągała się niegdyś fosa, w budynku obecnego Hotelu 1231 znajdował się Górny Młyn, po wieży zamkowej została jedynie ośmioboczna baza. Zerknijcie na wystawę machin oblężniczych i sprawdźcie czy jesteście w stanie prawidłowo rozpoznać trebusze, tarany, wineje, pluteje i inne średniowieczne wynalazki? 

Fajną opcją jest możliwość zwiedzania zamku nocą w blasku pochodni, w czasie koncertów, spektakli teatralnych czy festynów rodzinnych, które są tu organizowane. Zerknijcie na stronę Centrum Kultury Zamek – klik TU – by zapoznać się z obecną ofertą turystyczną.

Bilet obejmujący zwiedzanie gdaniska, dziedzińca, podziemi i wystaw kosztuje 10 zł (normalny) i 6 zł (ulgowy). Zamek otwarty jest dla zwiedzających codziennie od godziny 10 do 17:45. Jeśli planujecie przyjazd do centrum autem, to najbliższe parkingi znajdują się na ul. św. Jana 16 lub wzdłuż Bulwarów Filadelfijskich.

Jeśli wybieracie się do Torunia z dziećmi to koniecznie zerknijcie na nasz pomysł odkrywania miasta w niecodzienny sposób. My bowiem ratowaliśmy miasto przed Pożeraczami Pierników  Dzięki temu poznaliśmy zabytki, historię i legendy miasta, a przy okazji pomogliśmy aniołowi z toruńskiego herbu. Jesteście ciekawi? Zerknijcie koniecznie tu:

Budowa kościoła ruszyła w XIII wieku, odbywała się w czterech etapach i trwała przeszło 200 lat. To właśnie z tego okresu zachowały się liczne zabytki w bazylice. Sama bazylika reprezentuje styl gotycki, co łatwo odgadnąć patrząc na charakterystyczne dla tego stylu okna i sklepienia.

Ale nie skupiajcie się tylko na tych elementach, bowiem warte uwagi są malowidła ścienne, ołtarze poświęcone m.in. Marii Magdalenie, krucyfiks na barokowym ołtarzu czy figury Chrystusa i św. Janów. Trzeba też wspomnieć o rzeźbie Pięknej Madonny, której bezcenny oryginał zaginął w czasie II wojny światowej, a dziś niestety możemy oglądać jedynie wierną kopię tego dzieła.

Kościół był świadkiem ważnych uroczystości miejskich, w jego wnętrzach odprawiano uroczyste msze z udziałem przybywających do miasta królów. 

Najsławniejszą kaplicą niewątpliwie jest Kaplica Kopernikowska, którą wspólnie dzielą Kopernik i król Olbracht. Obaj zasłużyli na swoje specjalne miejsce w Toruniu: jeden urodził się w tym mieście w Domu Kopernika, drugi w nim umarł – w Ratuszu Staromiejskim. W kaplicy znajdziemy gotycką chrzcielnicę, w której Mikołaj Kopernik otrzymał chrzest. To również miejsce pochówku serca króla Jana Olbrachta.

Zegar swoją nazwę wziął właśnie od jednej wskazówki zakończonej dłonią z wskazującym palcem, ponieważ to zegar, który wskazuje wyłącznie godziny. Digitus Dei przetłumaczymy z łaciny jako “Palec Boży”. Zegar jest niemalże tak stary jak sam kościół i zawisł na jego wieży w XV wieku. Tarcza skierowana jest w stronę Wisły, bowiem zegar czuwał nad życiem na nabrzeżu, wyznaczając czas pracy flisakom i robotnikom. To jeden z największych zegarów w Polsce.

Obecna wieża wybudowana została w XV wieku na miejscu poprzedniczki, która runęła. Co ciekawe, plany zakładały budowę wyższej dzwonnicy, jednak budowa zatrzymała się na poziomie ponad 50 metrów i tak pozostało do dziś. Na kościelną wieżę wysokości prowadzi ponad 200 schodów. Warto się na nią wdrapać z dwóch powodów – po pierwsze ze szczytu roztacza się fajny widok na miasto, a po drugie – po drodze można zobaczyć dzwon Tuba Dei.

Inny punkt widokowy znajduje się na wieży Ratusza Staromiejskiego.

Bazylika udostępniona jest do zwiedzania codziennie w godzinach 9:00 – 16:30 (w niedzielę i święta 14:30 – 16:30) Obowiązuje zakup biletu (normalny 10 zł, ulgowy 7 zł). Czas zwiedzania przewidziany jest na 1 – 1,5 h. Do zwiedzania jest wnętrze kościoła oraz wieża z dzwonem Tuba Dei. 

Kościoły, pomimo bogatego wnętrza i ciekawej historii zwykle nie są interesującymi obiektami dla dzieci, dlatego warto to zmienić 🙂  My zawitaliśmy do toruńskiej katedry w czasie naszej Tajnej Misji w Toruniu. Musieliśmy bowiem pomóc Aniołowi z herbu przegonić z miasta Pożeraczy Pierników. Jesteście ciekawi? Koniecznie zerknijcie tu:

Ratusz wybudowano pod koniec XIV wieku w miejscu starych budynków handlowych, z których pozostawiono tylko wieżę, stanowiącą teraz część ratusza. W czasie budowy wieżę odrestaurowano, podwyższono, a na jej szczycie rozbłysnął blaszany hełm. Wieża służyła jako skarbiec, miejskie archiwum, a nawet więzienie.

Pierwotnie budynek był jednopiętrowy i miał spory dziedziniec na którym odbywał się targ. Na parterze mieściły się bowiem kramy, ławy chlebowe i sukiennice oraz waga miejska. Istotną rolę odgrywały też piwnice, gdzie przechowywano wino i piwo. 

Pierwsze piętro przeznaczone było dla rady miejskiej, która burzliwie obradowała w ratuszowych salach lub gościła przybywających do miasta królów i władców europejskich. Jeden z nich – Jan Olbracht zmarł w ratuszu podczas swojej wizyty w mieście w 1501 roku, a jego serce do dziś jest relikwią przechowywaną w katedrze dwóch Janów. W 1812 roku swoje przemówienie wygłosił tu Napoleon Bonaparte.

Na początku XVII wieku ratusz przebudowano i powiększono o jedno piętro, ale sto lat później, gdy Szwedzi zaatakowali miasto, budynek stanął w ogniu. Było to najtragiczniejsze wydarzenie w historii ratusza, gdyż doszczętnie spłonął dach budynku i wnętrza. Zniszczeń uniknęły mury, dzięki czemu możliwa była odbudowa, która rozpoczęła się w XVIII wieku. Jak przyjrzycie się dokładnie wieży to możecie wypatrzyć ślady dawnego pożaru w postaci osmalonych cegieł. 

W czasie II wojny światowej budynek nie ucierpiał, ale jego wnętrza, służące za szpital dla żołnierzy zostały zdewastowane. Po wojnie ratusz przeszedł w ręce Muzeum Okręgowego. 

W cieniu Ratusza na toruńskim Rynku stoi jeden z najsławniejszych polskich pomników – pomnik Mikołaja Kopernika. Zobacz:

Muzeum Okręgowe posiada bogate zbiory świadczące o historii miasta. Będziecie mieli okazję przyjrzeć się dokładnie gotyckim witrażom, dawnym toruńskim monetom i biżuterii, poznacie ważniejszych przedstawicieli miasta uwiecznionych na portretach. Jednego z nich, słynnego astronoma, znają nawet najmłodsze dzieci. Na fanów malarstwa czeka ogromny zbiór dzieł polskich powstałych na przestrzeni ostatnich 300 lat. Zajrzeć będziecie mogli również do Sali Królewskiej.

Godziny otwarcia:

• maj – wrzesień  10:00 – 18:00
• październik – kwiecień 10:00 – 16:00

Cena biletu: normalny – 17 zł, ulgowy – 12 zł 

Zwiedzanie ratusza obejmuje również wejście na wieżę, która jest jednym z najlepszych punktów widokowych w mieście. To okazja do zobaczenia Torunia z zupełnie innej perspektywy. A dokładniej z perspektywy 40 metrów nad ziemią.  Z tarasu na szczycie wieży rozciąga się widok na gród kopernikowski.   

O historii wieży dowiecie się podczas wspinaczki na jej szczyt – na pierwszym piętrze ratusza znajdziecie wystawę jej poświęconą. Dawniej wieża pełniła m.in. funkcje strażnicze i obserwacyjne, a na także kulturalne – często bowiem na jej szczycie urządzano koncerty.  Pod koniec XIV wieku na wieży zamontowano zegar, zaś dwa dzwony – godzinowy i minutowy, pochodzą z XVIII wieku.

Godziny otwarcia wieży: 

• styczeń – marzec i listopad – grudzień: 10:00 – 16:00
• kwiecień i październik: 10:00 – 18:00
• maj – wrzesień: 10:00 – 20:00

Ratusz jest jednym z największych ceglanych, gotyckich budynków miejskich w Europie i najważniejszym zabytkiem toruńskiej starówki. 

Wieża ratuszowa w Toruniu należy do najstarszych zabytków w Polsce i jest zarazem najstarszą wieżą rynkową na terenach środkowej i wschodniej Europy.

Według miejskiej legendy ratusz to wielki… kalendarz! Jedyna wieża symbolizuje jeden rok, cztery bramy – cztery pory roku, dwanaście dużych sal odpowiada dwunastu miesiącom. Podobo nawet liczba okien wynosi 365! Niestety nie udało nam się tego sprawdzić, bo przy policzeniu kilkudziesięciu już nam się wszystko pomieszało 🙂 Więc wierzymy legendzie, że tak faktycznie jest  Podobno nawet w roku przestępnym dawni mieszkańcy Torunia „dorabiali” jedno okno, żeby wszystko się zgadzało.

Więcej toruńskich legend przeczytacie tutaj:

Ratusz to niewątpliwie jeden z symboli miasta, a stojący w centralnej części rynku znajduje się na trasie zwiedzania wszystkich turystów przybywających do Torunia. Warto przekazać dzieciom trochę historii tego miejsca, ale żeby ich nie zanudzić historią, koniecznie zobaczcie nasz sposób na zwiedzania miasta z dziećmi! My zwiedzaliśmy Toruń pomagając Aniołowi z herbu przegonić Pożeraczy Pierników  Jesteście ciekawi? Zerknijcie tu:

Dużo bardziej romantyczną wersję przedstawia miejska legenda. Legenda ta wyjaśnia, dlaczego Krzywa Wieża ma tak niespotykany wygląd. A zatem… na toruńskim zamku mieszkało kiedyś dwunastu rycerzy Zakonu Krzyżackiego.

Jeden z nich był przystojnym młodzieńcem i przyciągał uwagę wielu kobiet. Jednak żadna z nich nie przypadła mu do gustu… do czasu aż zobaczył pewną młodą kobietę. Wydała mu się najpiękniejszą istotą, jaką widział. Połączyło ich odwzajemnione, prawdziwe uczucie, które sprawiło, że rycerz zapomniał o swoich zakonnych ślubach. 

Młodzi spotykali się często w zaułkach miasta – tam, gdzie nikt nie mógłby ich zobaczyć. Jednak pewnego dnia ktoś ich zobaczył i jak to zwykle bywa – wieść o tym zdarzeniu rozniosła się po całym mieście. Dowiedziała się o tym także Rada Miasta i inni zakonni rycerze. Uznano, że jest to zachowanie niegodne zarówno dla młodej kobiety, jak i dla rycerza zakonnego. Długo zastanawiano się nad tym, kto ponosi winę i kogo powinno się ukarać. Po jakimś czasie wszyscy doszli do wniosku, że winni są oboje. Dziewczyna otrzymała 25 batów, a rycerzowi nakazano wybudować wieżę tak krzywą, jak życie krzyżaka odbiegało od zasad życia zakonnego.

Rycerz więc wybudował wieżę, która miała niemal 15 metrów wysokości i była odchylona od pionu o 1,5 metra. Wieża ta codziennie przypominała wszystkim mieszkańcom, kto ją wybudował i z jakiego powodu.  

Od tego czasu minęło wiele stuleci, ale i teraz możecie spotkać pod Krzywą Wieżą krzyżackiego rycerza 🙂